admin Uitgestrekte bossen, duizenden meren, nauwelijks bebouwing en op sommige plekken urenlang geen mens tegenkomen. Voor liefhebbers van outdoor en avontuur is Zweden bijna gemaakt om met een tent de natuur in te trekken. Het mooie is bovendien dat wild kamperen in Zweden in veel gevallen gewoon is toegestaan.
Dat betekent alleen niet dat je overal zomaar je tent kunt neerzetten en een kampvuur kunt aansteken. Het beroemde Zweedse Allemansrätten geeft je veel vrijheid, maar daar horen ook verantwoordelijkheden bij. Bovendien kunnen natuurreservaten en nationale parken hun eigen regels hebben.
Wil je met een tent de Zweedse wildernis in? Hieronder lees je alles wat je vooraf moet weten.
Mag je wild kamperen in Zweden?
Ja. Zweden is een van de gemakkelijkste Europese landen om legaal in de natuur te overnachten. Dat komt door het Allemansrätten, oftewel het allemansrecht.
Dit principe geeft iedereen toegang tot een groot deel van de Zweedse natuur, ook wanneer de grond particulier bezit is. Je mag er onder andere wandelen, fietsen, bessen en paddenstoelen verzamelen en onder bepaalde voorwaarden overnachten.
Voor kampeerders geldt als belangrijke vuistregel dat je op een geschikte plek doorgaans één of twee nachten met je tent kunt blijven staan. Daarna hoor je weer verder te trekken.
Het uitgangspunt van het Allemansrätten wordt vaak mooi samengevat als:
Niet storen en niets vernielen.
Je bent dus te gast in de natuur én mogelijk op het terrein van iemand anders.
Waar mag je je tent niet neerzetten?
Dat je in Zweden veel vrijheid hebt, betekent niet dat iedere open plek automatisch een geschikte kampeerplaats is.
Zet je tent niet neer:
- vlak bij een woning;
- in een tuin of op een erf;
- op akkers of andere landbouwgrond;
- op een weiland waar vee loopt;
- op kwetsbare vegetatie;
- op een plek waar je de landeigenaar hindert;
- waar lokale regels kamperen verbieden.
Een exacte landelijke afstand die je altijd tot een woning moet aanhouden is minder belangrijk dan het principe dat bewoners geen hinder van je mogen ondervinden. Kies bij twijfel simpelweg een plek verder het bos in.
Reis je met een grote groep en meerdere tenten? Dan kan toestemming van de landeigenaar noodzakelijk zijn. Met twee of drie kleine tentjes voor een korte overnachting ligt dat anders dan wanneer je met twintig man een compleet kamp opbouwt.
Heb je een vergunning nodig voor wildkamperen?
Voor normaal wildkamperen met één of enkele tenten heb je in de meeste gebieden geen vergunning nodig.
Er zijn echter belangrijke uitzonderingen.
In nationale parken en natuurreservaten kunnen aanvullende regels gelden. Daar kan bijvoorbeeld bepaald zijn dat je alleen op aangewezen plaatsen mag kamperen, dat vuur verboden is of dat je maximaal één nacht op dezelfde plaats mag staan. De regels van het beschermde natuurgebied gaan in dat geval vóór de algemene mogelijkheden van het Allemansrätten.
Controleer daarom vóór vertrek altijd de regels van het specifieke gebied waar je naartoe gaat.
De mooiste regio’s voor wild kamperen in Zweden
Zweden is enorm. Waar je het beste kunt kamperen hangt daarom vooral af van hoeveel wildernis je zoekt en hoeveel ervaring je hebt.
Värmland
Voor een eerste wildkampeertrip is Värmland wat ons betreft een van de interessantste regio’s.
Je vindt hier enorme bossen en naar schatting zo’n 10.000 meren. Daardoor kun je een kampeertrip uitstekend combineren met wandelen, kanoën, vissen en zwemmen.
Värmland is bovendien vanuit Nederland nog redelijk goed bereikbaar met de auto. Je ervaart er echte Scandinavische natuur zonder dat je helemaal naar het uiterste noorden hoeft te rijden.
Een bijzonder gebied is Glaskogen Naturreservat in Zweden, ten westen van Karlstad. Glaskogen bestaat uit uitgestrekte bossen en tientallen meren en heeft een groot netwerk van wandelroutes. Het is een fantastische bestemming wanneer je wandelen, kanoën en kamperen wilt combineren.
Let hier wel extra goed op de reservaatregels. In Glaskogen mag je bijvoorbeeld niet langer dan twee opeenvolgende dagen met een tent op dezelfde plek staan zonder toestemming van de landeigenaar. Tussen 15 april en 15 september mag open vuur bovendien alleen worden gemaakt op speciaal daarvoor ingerichte plaatsen. Voor vissen heb je een visvergunning nodig.
Dalarna
Ook Dalarna is een geweldige bestemming. De regio wordt soms omschreven als Zweden in het klein vanwege de combinatie van bossen, meren, bergen en traditionele Zweedse dorpjes.
Vooral wanneer je wandelen en kamperen wilt combineren is dit een interessante regio.
Småland
Wil je niet extreem ver Zweden in rijden? Kijk dan eens naar Småland.
Ook hier vind je grote bossen en enorm veel meren. Een interessante optie is bijvoorbeeld de ongeveer 50 kilometer lange John Bauerleden. Dankzij het Allemansrätten zijn er langs deze route veel mogelijkheden om in de natuur te overnachten, uiteraard voor zover lokale regels dit toestaan.
Småland is daardoor uitstekend geschikt voor een eerste meerdaagse trektocht met tent.
Jämtland en Härjedalen
Wie meer bergen wil, kan richting Jämtland en Härjedalen trekken. Het landschap wordt hier ruiger en de afstanden tussen voorzieningen worden groter.
Dat maakt de omgeving spectaculair, maar vraagt ook meer voorbereiding. Het weer in de bergen kan snel veranderen. Een kaart, kompas, goede regenkleding en warme kleding horen daarom standaard in je rugzak. De Zweedse Fjällsäkerhetsrådet adviseert bovendien om iemand te vertellen welke route je gaat lopen en wanneer je verwacht terug te zijn.
Zweeds Lapland
En dan is er nog het echte werk: het hoge noorden.
Swedish Lapland biedt gigantische bossen, rivieren, bergen en arctische landschappen. In de zomer kun je er bovendien profiteren van extreem lange dagen en in het uiterste noorden zelfs van de middernachtzon.
Daar staat tegenover dat de omstandigheden aanzienlijk ruiger kunnen zijn. Afstanden zijn enorm, mobiel bereik ontbreekt regelmatig en het weer kan plotseling omslaan.
Voor beginners zouden we daarom eerder Värmland, Småland of Dalarna kiezen. Heb je ervaring met trekking en zelfstandig navigeren, dan wordt Noord-Zweden juist bijzonder interessant.
Wildkamperen met een camper is iets anders
Een veelgemaakte fout is denken dat het Allemansrätten automatisch betekent dat je ook met een camper overal mag overnachten.
Dat klopt niet.
Het recht om te voet de natuur in te trekken en ergens een tent neer te zetten, geeft je geen recht om met een motorvoertuig het terrein in te rijden. Met auto’s, campers en caravans mag je niet zomaar bossen, stranden, weilanden of andere natuurterreinen oprijden.
Voor campers zijn officiële campings, parkeerplaatsen en zogenaamde ställplatser daarom vaak een betere oplossing.
Een daktent verandert daar weinig aan. De auto moet nog steeds ergens legaal mogen staan.
Mag je een kampvuur maken?
Een knapperend kampvuur naast je tent klinkt als de ultieme Zweedse outdoorervaring. Toch is dit een onderwerp waarmee je voorzichtig moet zijn.
Het Allemansrätten geeft je namelijk geen onbeperkt recht om vuur te maken. Je bent zelf verantwoordelijk voor de veiligheid. Bij droogte kan bovendien een lokaal of regionaal vuurverbod gelden.
Als vuur wel is toegestaan, gebruik dan bij voorkeur een bestaande vuurplaats. Maak geen vuur op mos, veengrond of andere brandbare bosbodems en wees voorzichtig met grote rotsen: door de hitte kunnen stenen beschadigen of barsten.
Nog praktischer is een klein gasbrandertje.
Controleer tijdens droge periodes iedere dag opnieuw of er een vuurverbod geldt. De omstandigheden kunnen snel veranderen.
Handige apps voor wild kamperen in Zweden
Een smartphone is tegenwoordig bijna net zo belangrijk als een goede kaart. Vertrouw er alleen nooit volledig op: vooral in Noord-Zweden kan mobiel bereik ontbreken.
Een paar apps zijn bijzonder handig.
Naturkartan is een uitstekende start. Deze Zweedse natuurgids bevat wandelroutes, natuurreservaten, nationale parken, rustplaatsen, schuilhutten en andere interessante locaties. In verschillende gebieden zijn kaarten en GPS-functionaliteit ook offline te gebruiken.
Daarnaast is Brandrisk Ute bijzonder nuttig. Deze app geeft informatie over het actuele risico op natuurbranden en helpt je controleren of er een vuurverbod geldt.
Voor langere tochten is het verstandig om daarnaast offline topografische kaarten op je telefoon te zetten.
En neem bij serieuze trektochten altijd een fysieke kaart en kompas mee. Een smartphone kan kapotgaan, nat worden of simpelweg zonder stroom komen te zitten. Ook de Zweedse autoriteiten adviseren voor langere wandelingen in afgelegen gebieden een papieren kaart en kompas mee te nemen.
Hoe zit het met beren, wolven en andere wilde dieren?
Zweden heeft een stuk meer groot wild dan Nederland. Je kunt onder andere elanden, wilde zwijnen, lynxen, wolven en bruine beren tegenkomen.
Dat klinkt misschien spannend wanneer je ’s nachts alleen in een tentje ligt, maar ontmoetingen met grote roofdieren zijn zeldzaam.
Beren
Bruine beren komen voornamelijk voor in Midden- en Noord-Zweden, met belangrijke populaties in onder andere Norrland en Dalarna. Ook in Värmland komen beren voor. Het risico dat een gewone wandelaar door een beer wordt aangevallen is echter zeer klein.
Beren hebben uitstekende zintuigen en zullen mensen meestal proberen te vermijden.
Loop je door dicht bos in een gebied waar beren voorkomen, dan kan het helpen af en toe te praten of ander normaal geluid te maken. Zo verklein je de kans dat je plotseling vlak voor een beer staat.
Zie je een beer op afstand? Geef het dier ruimte en probeer hem niet te benaderen voor die ene perfecte Instagramfoto.
Wolven
Ook wolven proberen mensen normaal gesproken te vermijden. De kans dat je daadwerkelijk een wilde wolf tegenkomt is klein.
Elanden
Een eland klinkt een stuk minder intimiderend dan een wolf of beer, maar onderschat hem niet. Het zijn enorme dieren.
Geef een eland daarom altijd voldoende ruimte, zeker wanneer er jongen in de buurt zijn. Ook tijdens het autorijden vormen elanden een serieus risico. Vooral rond zonsopkomst en zonsondergang moet je op rustige boswegen extra alert zijn.
Muggen en teken
In de praktijk is de kans groot dat je veel meer last krijgt van muggen en teken dan van beren of wolven.
Vooral in het noorden kunnen muggen tijdens de zomer behoorlijk fanatiek zijn. Rond moerassen, stilstaand water en vochtige bossen kunnen ze in enorme aantallen voorkomen. In noordelijke gebieden wordt de late zomer daarom vaak als prettige wandelperiode beschouwd omdat de hoeveelheid muggen dan afneemt.
Een goede insectenwerende spray en eventueel een hoofdnet wegen bijna niets en kunnen je avond redden.
Controleer jezelf daarnaast dagelijks op teken.
Kun je water uit een Zweeds meer drinken?
Een glas ijskoud water rechtstreeks uit een bergbeek ziet er aantrekkelijk uit, maar ga er niet automatisch vanuit dat ieder meer of beekje veilig drinkwater bevat.
Water kan besmet raken door dieren, menselijke activiteit of micro-organismen die je niet kunt zien. Neem daarom een waterfilter mee of behandel water op een andere betrouwbare manier wanneer je niet zeker bent van de kwaliteit.
Voor een meerdaagse tocht is een compact waterfilter een van de handigste spullen die je kunt meenemen. Je hoeft daardoor aanzienlijk minder liters water te dragen.
Naar het toilet in de Zweedse natuur
Wanneer er een toilet of droogtoilet beschikbaar is, gebruik je dat natuurlijk.
Is dat niet het geval, kies dan een plek ver verwijderd van water, wandelpaden, woningen en kampeerplaatsen. Voor ontlasting adviseert Naturvårdsverket een kuiltje te graven en dit daarna goed met aarde af te dekken. Laat geen toiletpapier en andere rommel zichtbaar achter.
Neem vochtige doekjes altijd mee terug. Die breken veel minder gemakkelijk af dan veel mensen denken.
Mag je vissen tijdens het wildkamperen?
Niet automatisch.
Zweden zit vol meren en het is ontzettend verleidelijk om een hengeltje mee te nemen. Voor veel binnenwateren heb je echter een visvergunning (fiskekort) nodig.
Er zijn uitzonderingen. Langs de kust en in de vijf grootste Zweedse meren bestaan ruimere mogelijkheden om zonder individuele vergunning met bepaalde soorten hengelvistuig te vissen.
Controleer daarom altijd de regels voor het specifieke meer.
In Glaskogen heb je bijvoorbeeld een visvergunning nodig om in de meren te mogen vissen.
Wat neem je mee als je gaat wildkamperen?
Je uitrusting hangt sterk af van de regio en het seizoen. Voor een paar dagen Värmland in juli heb je iets anders nodig dan voor een trektocht door Lapland in september.
Voor een normale wildkampeertrip zijn in ieder geval een degelijke tent, warme slaapzak, isolerend slaapmatje, regenjas, extra warme kleding, hoofdlamp, EHBO-set, powerbank, waterfilter, kooktoestel, kaart, kompas en voldoende eten verstandig.
Voeg daar insectenmiddel, een klein schepje voor toiletgebruik en stevige vuilniszakken aan toe.
Pak bovendien altijd warmer in dan de weersvoorspelling doet vermoeden. Overdag kan het in Zweden heerlijk zomers zijn terwijl het ’s nachts bij helder weer behoorlijk afkoelt.
Laat geen sporen achter
Wildkamperen kan in Zweden juist zo vrij blijven omdat van bezoekers wordt verwacht dat ze zorgvuldig met de natuur omgaan.
Dat betekent dat je na vertrek eigenlijk niet zou moeten kunnen zien dat je er geweest bent.
Neem dus werkelijk alles weer mee.
Geen blikjes, kroonkurken, plastic, voedselverpakkingen of toiletspullen, maar ook geen etensresten. De Zweedse autoriteiten wijzen er specifiek op dat voedselresten vanwege onder meer de verspreiding van Afrikaanse varkenspest niet in de natuur moeten worden achtergelaten.
Zaag daarnaast niet zomaar bomen om voor brandhout en beschadig geen levende bomen.
Wat is de beste periode om wild te kamperen in Zweden?
Voor de meeste kampeerders zijn juni tot en met september de interessantste maanden, maar iedere periode heeft zijn eigen karakter.
Juni heeft extreem lange dagen en aangename temperaturen, maar plaatselijk veel muggen. Juli is populair vanwege de relatief hoge temperaturen en lange avonden, maar daardoor ook drukker.
Augustus is misschien wel een van de mooiste maanden. Het is vaak nog aangenaam, de grootste vakantiedrukte neemt af en later in de maand wordt de hoeveelheid insecten doorgaans minder.
September kan schitterend zijn vanwege de herfstkleuren en rust, maar de nachten worden snel langer en kouder. Vooral in Noord-Zweden kunnen de omstandigheden dan al behoorlijk winters aanvoelen.
Een goede plek vinden voor je tent
Het leuke aan wildkamperen is juist dat je niet vooraf iedere overnachtingsplaats hoeft vast te leggen. Toch is het verstandig om al vroeg op de dag naar mogelijke plekken te kijken.
Zoek bij voorkeur een vlakke, droge ondergrond die tegen een stootje kan. Controleer of je niet in een laagte staat waar regenwater zich kan verzamelen.
Kijk vervolgens omhoog. Een prachtige plek onder een oude, halfdode boom is bij harde wind ineens een stuk minder aantrekkelijk.
Kamperen aan een meer is fantastisch, maar pal aan het water kan het vochtiger, kouder en veel muggenrijker zijn. Soms is een plek honderd meter verderop in het bos aanzienlijk comfortabeler.
En misschien wel de belangrijkste tip: wacht niet tot het donker wordt met zoeken naar een slaapplaats.
Wild kamperen in Zweden draait om vrijheid én verantwoordelijkheid
Er zijn maar weinig Europese landen waar je zoveel vrijheid krijgt om zelfstandig de natuur in te trekken als Zweden. Je kunt dagen door bossen wandelen, aan stille meren slapen en ’s ochtends je tent openritsen zonder een huis of asfaltweg te zien.
Juist het Allemansrätten maakt dat mogelijk.
Maar zie dat niet als een vrijbrief om te doen wat je wilt. Controleer de regels van natuurreservaten en nationale parken, respecteer bewoners en landeigenaren, wees extreem voorzichtig met vuur en laat je kampeerplek schoner achter dan je hem aantrof.
Begin je net met wildkamperen, dan zijn Värmland, Dalarna en Småland uitstekende regio’s. Zoek je uiteindelijk meer avontuur en heb je inmiddels voldoende outdoorervaring opgebouwd, dan wachten in Jämtland en het hoge noorden nog veel grotere stukken wildernis.
En dat is misschien wel het mooiste aan wild kamperen in Zweden: hoe vaker je er komt, hoe meer je beseft hoeveel er nog te ontdekken valt.
